Najamna palata Lazara Mamužića jedna je od najpoznatijih zgrada u Subotici, prepoznatljiva po svojoj bogatoj istoriji i upečatljivoj arhitekturi. U tekstu koji sledi, čiji je autor Tatiana Shchukina, donosimo sve detalje o nastanku, stilu i značaju ove zgrade, kao i zanimljivosti koje je prate.

Istorija i gradnja

Najamna palata Lazara Mamužića, poznata i kao Dochodni dom, izgrađena je u periodu 1891–1892. godine. Ovo reprezentativno zdanje bilo je namenjeno tadašnjem gradonačelniku Subotice, Lazaru Mamužiću. Projekat je izradio čuveni arhitekta Titus Mačković.

Zgrada je bila prva od četiri značajne građevine koje su podignute na trgu, nekadašnjem močvarnom području poznatom kao Rogina bara. Ova palata nalazi se na uglu dve ulice i oblikovana je u formi latiničnog slova „L“.

Arhitektura

Najamna palata predstavlja dvospratni stambeno-poslovni objekat, čiji spoljašnji izgled fasade ističe status i stil. Elementi renesanse dominiraju fasadom, sa horizontalnim pojasevima koji vizuelno odvajaju prizemlje od spratnog dela.

• Prizemlje: Prozori na prizemlju završavaju se lučno.
• Spratni deo: Prozori na spratu ukrašeni su segmentnim i trougaonim timpanonima, koji su oslonjeni na profilisane arhitrave ili konzole.
• Dekorativni detalji: Najveća pažnja posvećena je dekoraciji oko prozora na spratu. Ugaoni erker ističe se bogatim ukrasima – maskaronima, girlandama i floralnim motivima. Erker se završava lanternom, koja je služila kao osmatračnica vlasniku, pružajući pogled na spoljašnji svet kroz krošnje platana.
• Krov: Krovni venac ukrašen je konzolama, dok je krov pokriven crepom tipa „biber“.

Raspored i sadržaji
• Prizemlje: U prizemlju su se nalazila dva stana za izdavanje, odvojena ulaznim prolazom. Prostori su bili funkcionalni, ali nisu imali posebne arhitektonske inovacije.
• Sprat: Sprat je zauzimala velika porodična rezidencija porodice Mamužić.

Zanimljivosti

Gradska legenda kaže da su parcele na Trgu Marije Terezije dugo ostale neizgrađene zbog straha od gradnje na močvarnom tlu. Lazar Mamužić, nezadovoljan sporim razvojem, odlučio je da lično dokaže suprotno. Svojom hrabrošću i vizijom postao je prvi koji je izgradio dvorac na ovom prostoru.

Stanje danas

Najamna palata Lazara Mamužića danas je u odličnom stanju. Enterijeri i fasada zgrade su restaurisani, čime je očuvan njen prvobitni izgled. Ovo zdanje i dalje predstavlja značajno kulturno dobro Subotice i primer arhitektonske vrednosti iz tog perioda.

Auto teksta: Tatiana Shchukina

Informacije su preuzete iz knjige Gradotvorci 1 autora Viktorije Aladžić, Mirka Grlice i Gordane Prčić-Vujnović.

 

Podržite i pridružite se SUživo Viber zajednici klikom na ovaj link