Palata Samka Manojlovića predstavlja jedan od najznačajnijih arhitektonskih objekata u Subotici. Njen vlasnik, Samko Manojlović (1844–1914), bio je ugledni trgovac i vlasnik železarske radnje, a potekao je iz velike porodice Manojlović, čiji su članovi ostavili dubok trag u političkom i kulturnom životu grada. Ugled i bogatstvo stekao je kroz trgovinu osnovanu pre 1874. godine. Osim kao uspešan trgovac, Samko je bio poznat i kao osnivač mesečnika Ljubav, član udruženja Lojd, politički aktivista i bankar.

 

Arhitekta palate nije sa sigurnošću poznat, ali se objekat pripisuje čuvenom Titusu Mačkoviću. Građevina je izgrađena u stilu eklektike, sa dominantnim elementima neorenesanse i bogatim baroknim ukrasima. Pročelje koje gleda ka Korzou simetrično je i raskošno ukrašeno. Neorenesansna struktura dopunjena je baroknim detaljima poput ženskih skulptura i biljne ornamentike. Centralni ulaz obogaćen je jonskim stubovima, timpanonom i raskošnim figurama u punoj plastici, dok se na spratu ističu prozori sa timpanonima, rizaliti sa balkonima i dekorativnim konzolama. Posebnu vrednost nosi dvorišna fasada, neobično detaljno ukrašena, uprkos tome što je skrivena od pogleda.

Palata je projektovana sa pažljivo osmišljenim rasporedom prostora. U prizemlju su se nalazili lokali za izdavanje, dok su na spratu bili stambeni stanovi. Centralni hodnik delio je reprezentativne prostorije okrenute ka ulici od ekonomskih prostorija koje su gledale ka dvorištu. Unutrašnjost zdanja krasi raskošno oslikano stepenište sa skulpturama koje dodatno ističu monumentalnost objekta.

Palata Samka Manojlovića rekonstruisana je pre nekoliko godina, pri čemu su obnovljene i spoljašnjost i unutrašnjost. Danas se u ovoj zgradi nalazi Matica bunjevačka, a objekat je zvanično proglašen spomenikom kulture od velikog značaja.

Izgrađena 1882. godine, palata je u trenutku završetka nadvisila sve okolne objekte na tadašnjem Korzou. Prizemna kuća Samka Manojlovića, koja se ranije nalazila na mestu današnje Gradske kuće, prodata je 1887. godine. Pored palate, značajan je i magacin u ulici Branislava Nušića, koji je izgrađen po projektu Dežea Henša i predstavlja primer funkcionalističke arhitekture koja je uticala na razvoj modernih građevina.

Samko Manojlović bio je jedan od retkih zagovornika radikalnih političkih ideja Svetozara Miletića u Subotici. Sama palata projektovana je u skladu sa renesansnim principima, dok barokni detalji, inspirisani delima Mikelanđela, daju građevini poseban umetnički izraz.

Autor za SUživo : Tatiana Shchukina

Izvor: Informacije su preuzete iz knjige “Gradotvorci 1” autorki Viktorije Aladžić, Mirka Grlice i Gordane Prčić-Vujnović.

 

Pridružite se SUživo Viber zajednici klikom na ovaj link