U ranim aprilskim danima 1941. godine, Subotica je postala svedok jednog od najmračnijih poglavlja svoje istorije. Ulaskom mađarskih trupa u grad, Gradska kuća, simbol gradske veličine i lepote, postala je mesto tragedije i ljudske patnje. Među mnogim nevino stradalim civilima tog vremena, ispred ovog monumentalnog zdanja streljani su Dragutin i Elizej Flego, braća poreklom iz Istre.
Ko su bili Dragutin i Elizej?
Dragutin Flego, rođen 1893. godine u Istri, bio je činovnik suda, čiji se život prekinuo brutalnim činom nasilja. Njegov brat Elizej (poznat i kao Antun ili Ivan) rođen 1890. godine, bio je železničar, koji je živeo u Subotici na adresi Masarikova 758. Njihove sudbine bile su isprepletene s tragedijama mnogih drugih tog perioda.
Kada su mađarske trupe zauzele grad, započele su masovne racije i hapšenja. Civili su optuživani za saradnju sa četnicima, a mnogi su streljani bez dokaza, kao što se desilo i Dragutinu i Elizeju. Njihov kraj došao je 14. aprila 1941. godine, kada su zajedno sa grupom drugih civila javno pogubljeni ispred Gradske kuće.
Tragovi metaka kao svedočanstvo (klik da pročitate tekst)
Fasada Gradske kuće i danas čuva tragove metaka, tihi je svedok ovog krvavog događaja. Po podacima iz tog perioda, samo u prvim nedeljama nakon ulaska mađarskih trupa, u bivši Sokolski dom privedeno je nekoliko hiljada osoba, od kojih je 470 uhapšeno. U maju je uhapšeno još 360 lica, a broj ubijenih civila tokom racija u aprilu dostigao je najmanje 181 osobu.
Zaboravljeni heroji
Dragutin i Elizej nisu jedine žrtve koje su pale ispred Gradske kuće. Tog dana pogubljeni su i drugi civili, uključujući Stojanovića Nemanju, gradskog službenika, i mnoge druge koji su nepravedno optuženi za kolaboraciju ili otpor.
Ova priča o braći Flego nije samo podsećanje na njihove živote, već i opomena o opasnostima netolerancije, rata i nepravde. Subotica je u Drugom svetskom ratu pretrpela mnoge gubitke, a ovakve priče nas podsećaju na važnost očuvanja sećanja na žrtve i borbe za mir.
Na kraju, fasada Gradske kuće, uprkos svim promenama kroz vekove, nosi ožiljke prošlosti. Fasada gradske kuće podseća nas na Dragutina i Elizeja, kao i na mnoge druge koji su stradali u tim strašnim danima. Ovo je njihova priča — priča koja ne sme biti zaboravljena.
Celokupnu dužu verziju priče možete pročitati na sajtu Stevana Mačkovića klikom na link, gde vas očekuju i mnoge druge sjajne priče iz bogate istorije Subotice.
7
1
