Naša Eva Ras: Subotičanka čiji život ne staje u jednu ulogu

Publika je poznaje sa filmskog platna i televizijskih ekrana, ali u njenoj biografiji podjednako važno mesto imaju slike i knjige. Eva Ras, rođena Subotičanka, već više od šest decenija gradi umetnički svet u kojem se prepliću gluma, slikarstvo, pisanje i jedno ime koje je sačuvalo i deo njene ljubavne priče.

Postoje umetnici koje prepoznajemo čim se pojave u kadru. Eva Ras je jedno od tih lica: poznato različitim generacijama, iz različitih filmova i serija, sa glasom i načinom govora koji se teško mogu pomešati sa tuđim. Za Subotičane, njena biografija ima i posebnu bliskost — pre Beograda, filmskih uloga, izložbi i knjiga, bila je devojka iz našeg grada koja je želela da postane slikarka.

Iz Subotice, sa željom da slika

Eva Ras rođena je 1. januara 1941. godine u Subotici, kao Eva Marija Balaš Vagner, u porodici mađarskih Jevreja. Put ju je kasnije odveo u Beograd, gde je 1963. završila studije glume u klasi Mate Miloševića. Ipak, njena prva umetnička želja bila je slikarstvo.

U intervjuu za NIN iz septembra 2026. prisetila se da je, posle neuspelog prijemnog na Likovnoj akademiji, odlučila da pokuša na Pozorišnoj. Setila se školskih dana i pažnje sa kojom su je drugovi slušali dok je recitovala. Na prijemnom je govorila stihove i na mađarskom i na latinskom, a tokom studija dodatno je učila srpski jezik.

U toj priči lako je prepoznati nešto blisko Subotici: odrastanje među jezicima i kulturama, a zatim odlazak u sredinu u kojoj tek treba pronaći svoje mesto.

Lice koje pamte različite generacije

Značajno mesto u istoriji jugoslovenskog filma donela joj je uloga u „Ljubavnom slučaju ili tragediji službenice PTT“ Dušana Makavejeva iz 1967. godine. Igrala je i u njegovom filmu „Čovek nije tica“, zatim u ostvarenjima „Biće skoro propast sveta“ Aleksandra Petrovića, „Lepota poroka“ Živka Nikolića i „Otac na službenom putu“ Emira Kusturice. Njena karijera povezala ju je sa nekim od najznačajnijih autora domaće kinematografije.

Dok je filmska publika pamti po ostvarenjima crnog talasa, televizijske uloge približile su je gledaocima svih generacija. Bila je deo glumačke ekipe „Babinog unučeta“, a mnogima je posebno ostala u sećanju kao Smiljka iz „Srećnih ljudi“. Takvi likovi vremenom postanu gotovo poznanici — lica koja smo godinama sretali u svojim dnevnim sobama.

Epizode ovih serija mogu se pratiti i na zvaničnom YouTube kanalu RTS TV serije, pa se sa Evom iz tih godina danas susreće i neka nova publika.

Slikarka i književnica, sa obe strane kamere

Slikarstvo nije ostalo samo mladalačka želja. Eva Ras izlagala je na samostalnim i grupnim izložbama, a njen likovni rad obuhvata i minijature na pergamentu i tapiserije. To je deo njenog stvaralaštva koji široj publici nije poznat koliko filmske uloge, ali pripada istoj dugoj umetničkoj biografiji.

Prvu knjigu objavila je 1972. godine, a potom su usledile brojne druge, uključujući dela prevedena na engleski i mađarski. U njenom životu tako su se smenjivali snimanja, slikarsko platno i pisanje — različiti poslovi koji traže različitu vrstu posvećenosti.

Ime koje je ostalo

Uz Evu je neraskidivo vezano i ime slikara Radomira Stevića Rasa, njenog supruga. Sa njim je bila suosnivačica Teatra nacionalne drame u Beogradu. Delili su porodični život i umetnički rad, a ime Ras, po kojem je publika poznaje, ostalo je uz nju i posle njegove smrti.

Radomir je preminuo 1982. godine. Njihova ćerka Kruna, koja je još kao dete pisala i objavljivala knjige, preminula je 1993. u Parizu. To su bolni delovi Evine biografije kojima nisu potrebni veliki pridevi ni senzacionalni naslovi. Dovoljno je pomenuti ih sa poštovanjem prema ljudima koje je izgubila.

I danas pred kamerom

Sa 85 godina, Eva Ras i dalje govori o glumi kao o poslu kojim se bavi. U septembarskom intervjuu za NIN pričala je o radu na novom filmu Lordana Zafranovića i spremnosti da prihvati nove uloge.

„Imam tu sreću da i pored svojih godina i bolesti i dalje mogu da snimam“, rekla je tada.

Zato susret sa mladom Evom u nekoj staroj seriji ima posebnu draž. Na ekranu vidimo jedan trenutak, a iza njega danas poznajemo decenije rada, knjiga, slika i životnog iskustva.

Za Suboticu, njeno ime ima i jednostavnu, domaću bliskost. Pre svih filmskih špica i naslovnih strana, ovde je počela priča devojke koja je želela da bude slikarka. Dobro je da je se povremeno setimo u svoj širini onoga što je stvarala.

Naše Eve — glumice, slikarke i književnice.

Pridružite se SUživo Viber zajednici klikom na ovaj link.