Subotički advokat Miloš Bojović objašnjava: Šta izvršitelji ne mogu da vam oduzmu

Kada građani usled neizmirenih dugovanja dođu u situaciju da se protiv njih pokrene postupak prinudne naplate, otvara se niz pravnih pitanja o tome šta je od njihove imovine zaštićeno zakonom. U izvršnom postupku, dužnik se često suočava sa pritiskom i neizvesnošću, zbog čega je ključno poznavati sopstvena prava i zakonske okvire koji sprečavaju potpunu egzistencijalnu ugroženost. Koja su to pravna sredstva građanima na raspolaganju i koje su stvari, shodno odredbama Zakona o izvršenju i obezbeđenju, izuzete od prodaje radi namirenja duga, za naš portal detaljno objašnjava poznati subotički advokat Miloš Bojović.

U situaciji kada građani ne izmire svoja dugovanja rizikuju da bude pokrenut postupak prinudne naplate odnosno izvršni postupak. U tom sličaju, onaj ko duguje u navedenom postupku stiče svojstvo izvršnog dužnika, tj. prema tumačenju Zakona o izvršenju i obezbedjenju, lica prema kome se potraživanje namiruje u izvršnom postupku ili obezbeđuje u postupku obezbeđenje. Sa druge strane, izvršni poverilac u tom postupku (lice čije se potraživanje namiruje u izvršnom postupku ili obezbeđuje u postupku obezbeđenja) ima pravo da svoje potraživanje obezbedi prodajom pokretnih i nepokretnih stvari izvršnog dužnika.Ukoliko dođe do takve situacije važno je da izvršni dužnici budu upoznati, shodno odredbama Zakona o izvršenju obezbeđenju, da su određene stvari iz njihovog vlasništva izuzete iz izvšenje, odnosno da iste ne mogu biti prodate u izvršnom postupku radi naplate njihovog dugovanja.

Najpre ćemo navesti izuzetke u slučaju prodaje nepokretnosti, neophodno je da to bude nekretnina koja je u isključivoj svojini izvršnog dužnika i koja služi zadovoljenju njegovih stambenih potreba, u tom smislu Zakon nabraja slučajeve:

1) ako se radi o jedinoj nepokretnosti izvršnog dužnika;

2) ako se radi o nepokretnosti na kojoj izvršni dužnik ima prebivalište najmanje pet godina pre podnošenja predloga za izvršenje, ako ta adresa nije pasivizirana;

3) ako se radi o nepokretnosti površine do 60 m2;

4) ako glavnica potraživanja koje se namiruje ne prelazi polovinu tržišne vrednosti nepokretnosti utvrđene u skladu sa aktom jedinice lokalne samouprave;

5) izvršni dužnik u periodu od tri godine pre dana podnošenja predloga za izvršenje nije prodao ili poklonio drugu nepokretnost ili se odrekao prava na nasleđivanje nepokretne imovine ili zaključio ugovor o doživotnom izdržavanju.

Kada su u pitanju, pokretne stvari, predmet izvršenja, shodno odredbama Zakona, ne mogu biti:

1) odeća, obuća i drugi predmeti za ličnu upotrebu, posteljne stvari, posuđe, deo nameštaja koji je neophodan izvršnom dužniku i članovima njegovog domaćinstva, šporet, frižider i peć za grejanje;

2) hrana i ogrev koji su izvršnom dužniku i članovima njegovog domaćinstva potrebni za tri meseca;

3) gotov novac izvršnog dužnika koji ima stalna mesečna primanja do mesečnog iznosa koji je zakonom izuzet od izvršenja, srazmerno vremenu do narednog primanja;

4) ordenje, medalje, ratne spomenice i druga odlikovanja i priznanja, lična pisma, rukopisi i drugi lični spisi i porodične fotografije izvršnog dužnika;

5) pomagala koja su osobi sa invaliditetom ili drugom licu s telesnim nedostacima neophodna za obavljanje životnih funkcija;

6) kućni ljubimac.

Ograničenja postoje i u slučaju novčanih primanja, u tom slučaju predmet izvršenja ne mogu biti:

1) primanja na osnovu zakonskog izdržavanja, naknade štete zbog narušenja zdravlja, novčane rente zbog potpune ili delimične nesposobnosti za rad i novčane rente za izdržavanje koje je izgubljeno usled smrti dužnika izdržavanja;

2) primanja na osnovu novčane naknade za telesno oštećenje prema propisima o invalidskom osiguranju;

3) primanja koja se ostvaruju prema propisima o socijalnoj zaštiti;

4) primanja na osnovu privremene nezaposlenosti;

5) primanja na osnovu zakona kojim se uređuje finansijska podrška porodici sa decom;

6) primanja na osnovu stipendije i pomoći učenicima i studentima;

7) potraživanja čiji je prenos zakonom zabranjen.

Obzirom da u izvršnom postupku najrasprostanjenije sredstvo naplate potraživanja predstavljaju plata ili penzija dužnika, navešćemo i ograničenje izvršenje u takvim slučajevima.

Naime, ograničenje postoji do određene visine zarade. u tom smislu da može da se sprovede u visini do jedne polovine zarade, odnosno do njihove četvrtine, ako je njihov iznos jednak ili manji od minimalne zarade utvrđene u skladu sa zakonom. Izvršenje na zaradi ili plati koja ne prelazi iznos prosečne neto zarade prema poslednjem objavljenom podatku republičkog organa nadležnog za poslove statistike, može se sprovesti samo do njihove trećine. Izvršenje na minimalnoj zaradi sprovodi se do njene četvrtine izvršenje.

Kada je u pitanju penzija, izvršenje se može sprovesti samo do njene trećine. izvršenje na penziji koja ne prelazi iznos prosečne penzije prema poslednjem objavljenom podatku Republičkog fonda za penzijsko i invalidsko osiguranje, može se sprovesti samo do njene četvrtine. Izvršenje na penziji čija visina ne prelazi najniži iznos penzije može se sprovesti do njene desetine.